literatuurgeschiedenis.nl | de middeleeuwen
   1000       1100       1200       1300       1400       1500       1600       1700       1800       1900       2000    
Les 10: Verdere studie

Een prachtig hulpmiddel bij het lezen van Middelnederlandse teksten is het Middelnederlandsch Handwoordenboek van J. Verdam. Het kwam in 1932 gereed, maar het is nog steeds voortreffelijk bruikbaar, en het wordt telkens opnieuw herdrukt.
Kleiner, recenter en heel praktisch is het Middelnederlands Lexicon van W.J.J. Pijnenburg en T.H. Schoonheim (Amsterdam 1997).
En voor wie het helemaal grondig wil aanpakken, is er het grote Middelnederlandsch Woordenboek in tien kloeke delen (meestal afgekort als MNW), wat voor wetenschappelijk onderzoek onmisbaar is. 't Is de laatste jaren een stuk toegankelijker geworden doordat het op cd-rom beschikbaar is. Op dezelfde cd-rom staat trouwens een grote hoeveelheid teksten, waaronder bijna alle klassieke middeleeuwse verhalen.
Speciaal voor het 13de-eeuwse Middelnederlands is er sinds kort het VMNW: het Vroegmiddelnederlands Woordenboek.

De beste grammatica voor het Middelnederlands is A. van Loey's Middelnederlandse Spraakkunst in twee delen: 1. Klankleer, en 2. Vormleer. Voor de Syntaxis (zinsleer) moeten we het doen met een ouder werk: F.A. Stoett uit 1923.
Of met het boekje Korte Middelnederlandse Syntaxis (4e druk, Amsterdam 1994) van Joop van der Horst.
Of met het breed opgezette werk van A.M. Duinhoven, Middelnederlandse Syntaxis (2 dln. 1988/1997).
Een Engelstalige inleiding tot het Middelnederlands is van Colette van Kerckvoorde, An Introduction to Middle Dutch.

Handboeken voor de geschiedenis van onze taal zijn dat van M.C. van den Toorn e.a., Geschiedenis van de Nederlandse taal (Amsterdam 1997), en M.J. van der Wal, Geschiedenis van het Nederlands (aulapocket). Een eenvoudige eerste inleiding is: J.M. van der Horst & Fred Marschall, Korte Geschiedenis van de Nederlandse taal (4e druk, Den Haag 2000).

Middelnederlandse teksten vindt men eerst en vooral in een goede boekwinkel of bibliotheek. Veel is er samengebracht op de al genoemde cd-rom waarop ook het hele MNW staat. Enkele andere literaire teksten uit de Middeleeuwen staan op de cd-rom Klassieke Literatuur; Nederlandse letterkunde van de Middeleeuwen tot en met de Tachtigers.

Ook op het web is wel een en ander te vinden, met name in de dbnl en uiteraard op deze site.

Schrijvende aap, die aantekeningen maakt op een wastafel. Margedecoratie in het getijdenboek van de Meester van Catharina van Kleef.